รายละเอียดวิทยานิพนธ์
ชื่อวิทยานิพนธ์ การศึกษาเชิงนิเวศวิทยาเรื่องปัจจัยทางสังคม เศรษฐกิจ ประชากรศาสตร์และพฤติกรรมด้านสุขภาพซึ่งเกี่ยวข้องกับอุบัติการณ์การติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ในจังหวัดกาญจนบุรี: การวิเคราะห์ระดับอำเภอ
ECOLOGICAL STUDY OF SOCIOECONOMIC, DEMOGRAPHIC AND HEALTH BEHAVIORAL RELATEDFACTORS OF HIV /AIDS INCIDENCE IN KANCHANABURI PROVINCE: ANALYSIS AT DISTRICT LEVEL
ชื่อนิสิต ระพีพันธ์ จอมมะเริง
Rapeepun Jommaroeng
ชื่ออาจารย์ที่ปรึกษา อารี จำปากลาย, Ph.D., Prof. Emeritusสุพร เกิดสว่าง, M.D., Ph.D.
Aree Jampaklay, Ph.D., Prof. EmeritusSuporn Koedsawang, M.D., Ph.D.
ชื่อสถาบัน มหาวิทยาลัยมหิดล. บัณฑิตวิทยาลัย
Mahidol University. Bangkok (Thailand). Graduate School.
ระดับปริญญาและรายละเอียดสาขาวิชา วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต. ศิลปศาสตร์ (วิจัยประชากรและอนามัยเจริญพันธุ์)
Master. Arts (Population and Reproductive Helath Research)
ปีที่จบการศึกษา 2548
บทคัดย่อ(ไทย) การติดเชื้อเอชไอวีและโรคเอดส์ แม้ว่าในปัจจุบันจะมียารักษาที่สามารถบรรเทาอาการได้ แต่ก็ยังถือว่าเป็นปัญหาใหญ่ของประเทศไทยอยู่ ซึ่งการแพร่ระบาดของเชื้อเอชไอวีเริ่มขยายตัวจากกลุ่มชายรักชาย หญิงบริการชายบริการ ผู้ติดยาเสพติดและในปัจจุบันได้ระบาดเข้ามาสู่กลุ่มแม่บ้าน และวัยรุ่น การศึกษาครั้งนี้เน้นการศึกษาในจังหวัดกาญจนบุรีซึ่งในปี 2543 ถูกจัดอยู่ในอันดับที่ 30 ที่มีจำนวนผู้ป่วยเอดส์มากที่สุด และอยู่ในอันดับที่ 31ที่มีจำนวนผู้ติดเชื้อเอชไอวีมากที่สุด แต่ในความเป็นจริง มีเจ้าหน้าที่องค์กรเอกชนและเจ้าหน้าที่ที่ทำงานในพื้นที่มองว่า จังหวัดกาญจนบุรีเป็นจังหวัดหนึ่งที่มีการย้ายถิ่นฐานและมีแรงงานต่างด้าวมาก ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวี จึงได้มีการศึกษาเชิงนิเวศวิทยาเรื่องปัจจัยทางสังคม เศรษฐกิจประชากรศาสตร์และพฤติกรรมด้านสุขภาพซึ่งเกี่ยวข้องกับอุบัติการณ์การติดเชื้อเอชไอวี / เอดส์ในจังหวัดกาญจนบุรี: การวิเคราะห์ระดับอำเภอขึ้นโดยวิธีการศึกษานี้เป็นวิธีการศึกษาเชิงระบาดวิทยา ซึ่งใช้เมื่อขาดข้อมูลระดับบุคคลในการศึกษา จากงานวิจัยที่ผ่านมา การศึกษาส่วนใหญ่เกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อการติดเชื้อเอชไอวี มักจะศึกษากันในระดับบุคคลซึ่งงานวิจัยหลายๆ ชิ้น ได้บ่งชี้ว่า อายุ เพศ การศึกษา รายได้ การย้ายถิ่นฐาน อาชีพ เชื้อชาติ สัญชาติ การใช้ถุงยางอนามัยเป็นต้น ส่งผลให้เกิดพฤติกรรมเสี่ยงไม่ทางตรงก็ทางอ้อมต่อการติดเชื้อเอชไอวี / เอดส์ ในขณะที่งานวิจัยบางชิ้นก็บ่งชี้ว่าปัจจัยบางอย่างที่กล่าวมานั้น ไม่มีผลต่อเชื้อเอชไอวี / เอดส์ จากการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ นั้น พบว่ายิ่งอัตราของจำนวนครัวเรือนที่ใช้ภาษาต่างประเทศ (ซึ่งส่วนใหญ่เป็นภาษาพม่า) สูง อัตราของอุบัติการณ์ติดเชื้อก็ยิ่งน้อยลง (p-value < 0.05) ส่วนปัจจัยที่เหลือไม่มีความแตกต่างกันเมื่อใช้ Pearson's Correlation Coefficient ในการวิเคราะห์ ในขณะที่การวิเคราะห์โดยใช้ Scatter plot ซึ่งเป็นเครื่องมือในการศึกษาของนิเวศวิทยาในระบาดวิทยานั้น พบว่าปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ในเชิงบวกต่ออุบัติการณ์การติดเชื้อเอชไอวี หรือยิ่งมีอัตราของปัจจัยดังกล่าวสูง การติดเชื้อเอชไอวีก็ยิ่งสูง ได้แก่ อายุ 15-24 ปี, ระดับการศึกษาสูงว่า 12 ปี, อาชีพใช้แรงงาน, อาชีพบริการทั่วไป, การใช้ถิ่นฐานภายใน ส่วนที่มีความสัมพันธ์กันทางลบคือ อายุ 25-34 ปี,การศึกษาต่ำกว่าหรือเท่ากับ 12 ปี, อาชีพกสิกรรม, การว่างงานของคนที่อายุ 15-60 ปี, การบริโภคแอลกอฮอล์ยกเว้นการใช้ถุงยางอนามัยในกลุ่มหญิงที่แต่งงานแล้ว ซึ่งแทบจะไม่มีความสัมพันธ์ใดๆ เลยกับอุบัติการณ์การติดเชื้อเอชไอวี / เอดส์ โดยมีข้อสังเกตจากเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพคือ ผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่มักจะเป็นคนที่มีรายได้น้อยการศึกษาน้อย อายุวัยกลางคน และมีอาชีพเกี่ยวกับกสิกรรมเป็นส่วนใหญ่ โดยคนเหล่านี้มักจะอาศัยอยู่ในเขตชนบทซึ่งสวนทางกับผลการวิเคราะห์เชิงปริมาณ โดยมีการอธิบายจากเจ้าหน้าที่ที่ทำงานในพื้นที่ว่าอาจเป็นเพราะในพื้นที่ที่ห่างไกลความเจริญประชาชนไม่สามารถที่จะเข้าถึงบริการตรวจเลือดเพื่อหาเชื้อเอชไอวีได้ การศึกษาในครั้งนี้ถือเป็นการสร้างสมมติฐานในระดับอำเภอซึ่งยังไม่มีนัยสำคัญทางสถิติมาเกี่ยวข้องซึ่งการศึกษาเพื่อขยายผลควรมีการศึกษาในระดับบุคคลอีกครั้งหนึ่ง เพื่อหาปัจจัยที่แท้จริงต่อการติดเชื้อเอชไอวีในจังหวัดกาญจนบุรี ในขณะเดียวกันการให้บริการด้านการตรวจเลือดเพื่อหาเชื้อเอชไอวีและการรณรงค์ด้านการป้องกันเอดส์น่าจะสามารถเข้าถึงประชาชนได้มากกว่านี้ นอกจากนั้น ยังควรจะมีการพัฒนาระบบการเก็บข้อมูลความชุกและอุบัติการณ์การติดเชื้อเอชไอวีเพื่อที่จะสามารถนำมาวิเคราะห์หาความเสี่ยงและสามารถวางแผนเชิงนโยบายในการป้องกันเอดส์ในระดับจังหวัดได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป
บทคัดย่อ(English) Although HIV / AIDS is now a treatable disease, it is still a problem for the country. The epidemic started in Menwho have Sex with Men (MSM), Sex Workers, Injection Drug Users followed by heterosexual women and theirchildren. This study targets Kanchanaburi province, of which the number of AIDS patients and People Living withHIV/AIDS (PLWHAs) ranked 30th and 31st respectively for the national level in 2000.According to local officers, Kanchanaburi is considered to have a high foreign migration rate, which is one of thevulnerability factors to HIV / AIDS infection. Therefore, an ecological study of socioeconomic, demographic, andhealth behavior related factors of HIV / AIDS incidence in Kanchanaburi province at district level was conducted.The ecological study method is an epidemiological method used when individual data is not available. According to past research, most studies were conducted at individual level which indicated that age, sex, income,migration, occupation, race, nationality, and condom use directly and indirectly contribute to HIV infection. In our data analysis, it was found that households using foreign languages (mostly Burmese) had a lower rate ofHIV infection. (p-value < 0.05). Other factors were not statistically significant when using Peason's CorrelationCoefficient for analysis. However, using scatter plot which is one of the epidemiological research tools in the study,it was found that age range of 15-24, education of more than 12 years, labor occupation, service occupation, andmigration factors had a positive relationship with the HIV incidence while the age range of 25-34, education of lessthan or equivalent to 12 years, agricultural occupation, unemployment rate.aged 15-60 years, alcohol consumptionfactors had a negative relationship with the HIV incidence rate. In-depth interviews with key informants indicatedthat most people living with HIV / AIDS had low income, low education, middle age and an agricultural occupation.Most of them lived in rural areas, which is contrary to quantitative results. Explanations from local authoritiesrevealed that most people in the rural areas do not have access to HIV testing. This study was done to generate a hypothesis at the district level. Extensive study at the individual level should beconducted to examine authentic factors of HIV infection in Kanchanaburi province, while HIV testing and HIVcampaign services should be accessible to more people. The development of an HIV surveillance system for HIVprevalence and incidence should be implemented so that the information could be used to assess risk factors and toprevent HIV / AIDS transmission at the provincial level effectively.
ภาษาที่ใช้เขียนวิทยานิพนธ์
จำนวนหน้าของวิทยานิพนธ์ 81 P.
ISBN 974-04-6759-8
สถานที่จัดเก็บวิทยานิพนธ์
คำสำคัญ ECOLOGIAL STUDY, HIV, AIDS, KANCHANABURI, SOCIOECONOMIC, DEMOGRAPHIC, HEALTH
วิทยานิพนธ์ที่เกี่ยวข้อง



© 2009 ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ All Rights Reserved.