รายละเอียดวิทยานิพนธ์
ชื่อวิทยานิพนธ์ พฤติกรรมการขาดยาของผู้ป่วยวัณโรคในบริบทชีวิตชายขอบ
NON-COMPLIANCE BEHAVIOR OF TUBERCULOSIS PATIENTS IN MARGINALIZED LIVING CONTEXTS
ชื่อนิสิต นิศารัตน์ อยู่สุข
Nisarat Yoosook
ชื่ออาจารย์ที่ปรึกษา ลือชัย ศรีเงินยวง, Ph.D.มัลลิกา มัติโก, Ph.D.
Luechai Sringernyuang, Ph.D.Mullika Muttiko, Ph.D.
ชื่อสถาบัน มหาวิทยาลัยมหิดล. บัณฑิตวิทยาลัย
Mahidol University. Bangkok (Thailand). Graduate School.
ระดับปริญญาและรายละเอียดสาขาวิชา วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต. ศิลปศาสตร์ (สังคมศาสตร์การแพทย์และสาธารณสุข)
Master. Arts (Medical and Health Social Sciences)
ปีที่จบการศึกษา 2548
บทคัดย่อ(ไทย) การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการขาดยาของผู้ป่วยวัณโรคปอดจากมุมมองของผู้ป่วย (Emic view)ในบริบทของชีวิตคนชายขอบโดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research methodlogy) เก็บรวบรวมข้อมูลจากกรณีของผู้ป่วยวัณโรคปอดที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลด้วยเทคนิคการสัมภาษณ์เชิงลึกการสัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการและการสังเกต ผลการศึกษาพบว่าผู้ป่วยวัณโรคตามรายชื่อในทะเบียนผู้ขาดยาแท้จริงแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ ผู้ที่ไม่มีตัวตนดำรงอยู่ในพื้นที่ เนื่องจากเสียชีวิต หรือย้ายที่อยู่ไปแล้ว และผู้ที่ยังคงมีหรือใช้ชีวิตตามที่อยู่ที่แจ้งไว้แต่มีสาเหตุปัจจัยต่างๆทำให้ไม่มารับการรักษาตามนัด การศึกษานี้พบว่าปัญหาการขาดยาของผู้ป่วยวัณโรคเป็นเพียงอาการของปัญหาที่มีรากมาจากชีวิตที่เต็มไปด้วยปัญหาต่างๆ ซึ่งมีความสลับซับซ้อน เช่นความยากจน มีการศึกษาน้อยต้องหากินวันต่อวัน อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่สุขาภิบาลไม่ดีซึ่งเอื้อต่อปัญหาสุขภาพ ไม่มีความมั่นคงในชีวิตมีความรู้สึกว่าจนต้องเจียมตัวและกลัวถูกรังเกียจเป็นชีวิตของคนชายขอบที่ทั้งจนทรัพย์ จนโอกาส จนอำนาจและจนศักดิ์ศรีซึ่งทั้งหมดเป็นเหตุปัจจัยที่ทำให้กลายเป็นผู้ป่วยขาดยาในทัศนะของผู้ให้บริการ การศึกษานี้มีข้อเสนอแนะว่าการแก้ไขปัญหาการขาดยาของผู้ป่วยวัณโรคควรกระทำทั้งระดับปัจเจกบุคคลและระดับโครงสร้างควบคู่กันไป ในระดับมหภาคต้องลดช่องว่าง ลดความเหลื่อมล้ำในสังคมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตขณะที่ในระยะสั้นสถานบริการควรปรับปรุงข้อมูลทะเบียนประวัติผู้ป่วยวัณโรค บุคลากรสาธารณสุขควรปรับทัศนะและท่าทีต่อผ้ป่วยวัณโรคที่ขาดยาและควรศึกษาหารูปแบบการบริหารเพื่อลดข้อจำกัดทางเศรษฐกิจในการมารับการรักษาของผู้ป่วยวัณโรค
บทคัดย่อ(English) The research aimed to develop an understanding of non-compliance behavior of tuberculosis patientsin the context of marginalization. This study is a qualitative research on tuberculosis patients living in Bangkokand peripheral provinces using in-depth interview, informal interview and observation techniques. The study results find that non-compliant tuberculosis patients comprise of 2 groups: those who no longerexist in the residence indicated in their record, as they have died or moved to another place, and thosewho are still alive or live in the residence. Many factors are found explaining non-compliance behaviorswhich include poverty, low education, insufficient daily wages, unstable life and fear of being stigmatized etc. The study suggests that the problem of non-compliance among tuberculosis patients should be dealtwith both at an individual and structural level. In the macro level, a reduction in social disparities to improvelife quality is needed. In the short term, concerned health service providers should improve tuberculosispatients' records; health personnel of all levels should be more sensitive to non-compliant tuberculosispatients'socio-cultural backgrounds. At policy level, reduction of poverty and improvement of these people'slife are also crucial in solving the problems in the long run.
ภาษาที่ใช้เขียนวิทยานิพนธ์
จำนวนหน้าของวิทยานิพนธ์ 86 P.
ISBN 974-04-7012-2
สถานที่จัดเก็บวิทยานิพนธ์
คำสำคัญ NON-COMPLIANCE, TUBERCULOSIS PATIENTS, MARGINALIZATION
วิทยานิพนธ์ที่เกี่ยวข้อง



© 2009 ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ All Rights Reserved.